Vraag een model wat je bij een gerecht moet drinken en je krijgt een fles. Meestal een prima fles, en meestal een die hier niet te koop is, of in een prijsklasse die je niet had bedoeld, of van een jaargang die drie jaar op is.
Het probleem is niet het antwoord. Het is de vraag. “Welke wijn bij dit gerecht” is een vraag naar een naam, terwijl je eigenlijk een richting nodig hebt.
Dus heb ik een pagina gebouwd die alleen richtingen geeft: wijn bij eten. Je vinkt aan wat er op je bord ligt en je krijgt te horen welke kant de wijn op moet, waarom, en wat er misgaat als je het omgekeerde doet.
Structuur boven streek
De acht eigenschappen in de matrix zijn allemaal structuur: vet, zuur, zoet, pittig, umami, zout, rook, kruiden. Geen enkele is een streek of een druif, en dat is de hele truc.
Vet vraagt om zuur, want zuur maakt je mond weer schoon voor de volgende hap. Pittig vraagt om minder alcohol, want alcohol versterkt het branden. Zout en bubbels is de betrouwbaarste combinatie die er is. Deze regels gelden in elk land, in elke prijsklasse, en ze blijven gelden als de wijnwereld over tien jaar anders in elkaar zit.
Een flesnaam is het tegenovergestelde: hij is precies, en hij verloopt.
Waarom het advies ook nog zegt wat je niet moet doen
Bij elke eigenschap staat een tweede blok met de tegenrichting. Bij vet: doe geen zachte ronde wijn zonder zuur, die wordt plakkerig. Dat blok is er niet voor de volledigheid.
Het is er omdat een advies zonder tegenvoorbeeld niets uitlegt. Als je alleen leest “vet vraagt om zuur”, onthoud je een regel. Als je erbij leest wat er misgaat, begrijp je waarom, en dan kun je hem de volgende keer zelf toepassen op iets wat niet in de lijst staat. Dat is het verschil tussen een tool die je blijft gebruiken en een tool die je één keer probeert.
Onderaan staat een prompt
De pagina eindigt met een prompt waarin je keuzes al zijn ingevuld. Die kopieer je naar het model dat je toch al gebruikt, samen met je budget en je winkel, en dán krijg je een fles.
Die volgorde is bewust. De matrix doet het deel dat overal hetzelfde is en dat een pagina van vijftien kilobyte prima aankan. Het model doet het deel dat afhangt van waar jij woont en wat jij lekker vindt, en dat kan een statische pagina niet weten.
Wat brak
De eerste versie zette de volledige labels in die prompt. Dan stond er “iets dat vooral vet of romig en pittig is”, en in het Engels “mainly fatty or creamy and spicy heat”, wat leest als een machine die zijn eigen menukaart voorleest. Nu staat er een korte term per eigenschap, per taal apart gekozen. Dat is een klein ding dat het verschil maakt tussen een prompt die je plakt en een prompt die je eerst gaat herschrijven.
Het tweede is een keuze die ik bewust niet heb gemaakt, en het was de verleidelijkste van de twee: een scorefunctie die alle aangevinkte eigenschappen samenvoegt tot één advies. Dat klinkt slimmer en het is onzin, want vet en pittig vragen tegengestelde dingen, en dat conflict is nou juist wat je moet zien. De pagina zet ze naast elkaar en laat jou kiezen welke wint.
Kanttekening
Vuistregels worden dogma zodra ze op een scherm staan. Rood bij vlees is ook ooit een vuistregel geweest en heeft twee generaties lang goede combinaties tegengehouden. Deze acht regels zijn beter onderbouwd, en over tien jaar zit er vast eentje tussen waarvan we lachen.
Belangrijker: het feit dat het een matrix is, suggereert dat de vraag opgelost is. Dat is hij niet. Een matrix kent je gasten niet, weet niet dat je moeder geen tannine verdraagt en weet niet dat de fles die je in gedachten hebt sentimentele waarde heeft. Dat zijn geen randgevallen, dat is de helft van waarom mensen iets openen.
En de pagina houdt geen bij wat je aanvinkt. Er is geen opslag en geen netwerkverkeer in, dus je bord blijft van jou.
Zelf doen
Vink twee eigenschappen aan die elkaar tegenspreken, bijvoorbeeld vet en pittig, en lees de twee adviezen naast elkaar. De keuze die je dan maakt zegt meer over je smaak dan welke vragenlijst ook.