Thuis heb je tijd. In een restaurant heb je vier minuten, een kaart met tachtig namen, gezelschap dat verder praat en een gastheer die één keer langsloopt. Dat is een ander probleem dan wijn kiezen op je gemak, en het vraagt een andere prompt.
Wat je wilt
Foto van de kaart, één fles, en de vraag die je aan de gastheer stelt. Dat laatste is het belangrijkste deel en het wordt bijna altijd overgeslagen.
De prompt
Dit is de wijnkaart van het restaurant waar ik nu zit.
Noem eerst alleen de wijnen die je met zekerheid kunt lezen, met de prijs
die erbij staat. Twijfel je, laat hem weg.
Wij eten [gerechten] en willen rond [bedrag] per fles uitgeven.
Kies één fles. Zeg waarom die, en welke fles het alternatief is als
hij op is.
Geef me daarna één vraag die ik aan de gastheer kan stellen om te
controleren of dit een goede keuze is.Die laatste regel is het hele stuk. Een model kent deze kaart niet, weet niet welke fles al drie maanden openstaat en weet niet dat de sommelier trots is op iets wat er onopvallend op staat. De gastheer weet dat wel. De prompt levert dus geen antwoord maar een ingang.
Ontleed
Vraag om een tweede keuze. Op restaurantkaarten is de kans reëel dat de fles die je noemt niet meer op voorraad is. Zonder alternatief begin je opnieuw, met de kaart in je hand en de gastheer die staat te wachten.
Prijzen erbij laten lezen. Niet omdat het model daar iets mee moet, maar omdat het de enige manier is om te controleren of het de goede kolom leest. Kaarten hebben vaak twee kolommen, glas en fles, en die verwisseling is de meest voorkomende fout.
Eindig met een vraag, niet met een advies. Dit is het bruikbaarste patroon uit alles wat ik hierover geschreven heb. Een model dat je een vraag geeft voor een mens die er wél verstand van heeft, is nuttiger dan een model dat doet alsof het die mens is.
Waar het misgaat
Drie fouten zijn voorspelbaar op een kaart, en je ziet ze alledrie zonder de wijnen te kennen.
De verkeerde kolom. Veel kaarten hebben er twee, glas en fles, en die staan dicht bij elkaar. Een fles van 9 euro bestaat niet. Laat daarom altijd de prijs meelezen, dan valt zo’n verschuiving meteen op.
Een fles die niet op de kaart staat. Handgeschreven of gefotokopieerde kaarten leveren namen op die het model heeft afgemaakt. Controleer één naam voordat je bestelt, want de gastheer merkt het anders voor je op.
Jaargangen die niet meer kloppen. Kaarten worden zelden herdrukt als er een nieuwe jaargang binnenkomt. Het model leest de jaargang van de kaart en redeneert erover alsof hij klopt, terwijl er in het glas iets anders zit. Dat is precies waar de vraag aan de gastheer voor is.
Kanttekening
Een telefoon boven een wijnkaart is zichtbaar gedrag. Voor de gastheer ziet het eruit alsof je zijn kaart controleert, en dat is ook precies wat je doet. Zeg het er gewoon bij. Het gesprek dat daarop volgt is meestal beter dan de aanbeveling zelf.
Let ook op wat er in beeld komt. Op een wijnkaart staat soms de naam van het restaurant en de datum, en in de reflectie van een gelakte kaart je tafelgenoten. Dat is geen ramp en het is wel meer dan je van plan was te delen.
En de derde, en dan hou ik erover op: dit is de plek waar het zonde is om een model te gebruiken in plaats van een mens. De sommelier staat er, weet wat er goed loopt en vindt het leuk om het te vertellen. Gebruik het model om een betere vraag te stellen, niet om het gesprek over te slaan.
Zelf doen
Dit is [de kaart of lijst] waar ik nu voor sta.
Noem eerst alleen wat je met zekerheid kunt lezen, met de prijs erbij.
Twijfel je, laat het weg.
Wij [situatie en budget]. Kies er één, met een alternatief als hij op is.
Geef me daarna één vraag die ik aan [de persoon die er verstand van heeft]
kan stellen om te controleren of dit een goede keuze is.Kleine oefening: stel die vraag ook als je de fles al gekozen had. Het antwoord kost niets en het is de snelste manier om iets te leren over een kaart die je verder nooit meer ziet.