Ik maakte een fles klaar als cadeau en wilde er een eigen etiket op. Dat is precies zo’n klusje waarvan je denkt dat AI het in vijf minuten doet, en dat klopt voor de helft. Het beeld had ik snel. Daarna begon het werk, want op een wijnetiket moet meer staan dan de meeste mensen weten, en een beeldmodel weet daar niets van.
Het beeld is het makkelijke deel
Twee dingen die je vooraf moet weten, dan bespaar je jezelf een avond.
Laat het model geen tekst zetten. Beeldmodellen produceren letters die van een afstand op letters lijken en van dichtbij nergens op slaan. Dat geldt ook voor de modellen die het inmiddels beter doen: bij een naam die je zelf verzint gaat het alsnog mis. Vraag om een beeld zonder enige tekst en zet de letters er daarna zelf in, in welk programma dan ook.
Vraag om een techniek, niet om een stijl. “Mooi wijnetiket” levert de gemiddelde smaak van het internet op: goudfolie, een chateau, een krul. “Lino-druk in twee inkten, veel wit, één vorm” levert iets op dat je kunt herhalen op de volgende fles.
Ontwerp een beeld voor een wijnetiket, staand formaat, zonder enige tekst
of letters.
Techniek: [lino-druk / risograaf / pentekening] in [aantal] kleuren.
Onderwerp: [één concreet ding, geen scene].
Laat onderaan een derde van het vlak leeg, daar komt tekst.
Geen goudfolie, geen chateau, geen wapenschild, geen krullen.Die laatste regel is er omdat het model daar telkens op terugvalt. En die lege onderkant scheelt later het meeste gedoe.
De verplichte vermeldingen zijn het echte werk
Hier zit het risico, en het is groter dan het lijkt, want de regels zijn recent twee keer gewijzigd. Sinds 8 december 2023 (Verordening 2021/2117) moet er op wijn een ingrediëntenlijst en een voedingswaardevermelding staan, net als op elk ander levensmiddel. Op 18 maart 2026 zijn de voorwaarden rond de QR-code aangescherpt met Verordening 2026/471.
Wat dat concreet betekent voor een fles die je in Nederland verkoopt:
Altijd fysiek op de fles. De energiewaarde in kJ en kcal, met het E-symbool, en alle allergenen: sulfieten, ei- en melkbestanddelen en lysozym. Verder het alcoholpercentage, de inhoud, de herkomst, de bottelaar en het partijnummer. Bij mousserende wijn ook het suikergehalte.
Mag digitaal, via een QR-code. De volledige ingrediëntenlijst en de rest van de voedingswaardevermelding. Alleen: die pagina mag geen reclame bevatten, geen cookies of tracking plaatsen, moet direct bij de informatie uitkomen en moet in de taal van de markt staan. Bij de code moet het woord “ingrediënten” staan.
Lettergrootte. Minimaal 1,2 millimeter x-hoogte voor de verplichte informatie. Dat is groter dan de meeste ontwerpen aankunnen, en het is de reden dat je die lege onderkant nodig hebt.
Dit is precies het soort onderwerp waarop een model je overtuigd de situatie van voor december 2023 kan geven, want daar gaat het meeste geschreven materiaal nog over. Gebruik het dus niet als bron maar als leeshulp: plak de tekst van de RVO of de NVWA erin en laat er een checklist van maken die je zelf nagaat. Voor een fles die je aan een vriend geeft kraait er geen haan naar. Zodra je verkoopt, gelden ze wel.
Wat brak
Ik heb het bewust fout gedaan om te laten zien hoe fout het gaat. Eén ronde met de tekst er expliciet bij gevraagd: een lino-druk van een peer, met daaronder “VONK & DOCHTER” in kapitalen en het jaartal 2024.
Wat eruit kwam was een keurige peer met daaronder het woord VONKV, daaronder de regel ZOI SICUTR, en daaronder 2024. Dat laatste klopte, want cijfers gaan beter dan letters. De naam die ik gevraagd had bestond niet meer, en de tweede regel was letterruis met de vorm van tekst. Van een halve meter afstand ziet dat er prima uit, en dat is precies waarom mensen het per ongeluk laten staan.
De tekst zat bovendien óver de peer heen in plaats van eronder. Het model leest “daaronder” als een compositievoorstel, niet als een instructie, en vult de ruimte die het het beste uitkomt. Vraag je om een leeg vlak, dan gebeurt hetzelfde in omgekeerde richting: het leest “leeg” als “leeg van onderwerp” en niet als “leeg van inkt”. Het formaat noemen helpt wel: maak het beeld in de bovenste twee derde en laat het onderste derde wit papier.
En het derde probleem is fysiek. Een standaard etiket is ongeveer 9 bij 12 centimeter en een fles is rond, dus alles wat aan de zijkanten belangrijk is verdwijnt uit het zicht zodra het op glas zit. Beeldmodellen denken in rechthoeken die plat blijven.
Kanttekening: waar het beeld vandaan komt
Ik genereer mijn beelden lokaal, op mijn eigen machine. Dat betekent ook dat er geen herkomstmarkering in zit. Geen C2PA-manifest, geen onzichtbaar watermerk, niets waaraan iemand later kan zien dat een machine dit heeft gemaakt.
Bij de grote diensten zit die markering er steeds vaker wel in, en wat zo’n markering bewijst is minder dan mensen denken: hij zegt dat het bestand door die dienst is gemaakt, niet dat de inhoud waar is, en hij overleeft een screenshot niet.
Voor een etiket vind ik de vraag simpeler dan het technische verhaal. Als het beeld op een fles staat die je weggeeft, zeg dan gewoon dat je het met AI hebt gemaakt. Niet omdat het moet, maar omdat het verschil uitmaakt voor hoe iemand ernaar kijkt. Ik heb ooit een fles gekregen met een tekening van de dochter van de schenker erop. Als ik had gedacht dat die uit een prompt kwam, was het een andere fles geweest.
En de andere kant: een klein huis dat zijn etiket door een model laat maken en dat presenteert als het werk van een kunstenaar, verkoopt een verhaal dat niet klopt. Wijn leunt zwaar op herkomst en ambacht. Dat is precies de reden dat het hier meer wringt dan bij een blogafbeelding.
Zelf doen
Neem een fles die je toch al weggeeft. Genereer een beeld zonder tekst, laat een derde leeg, zet de tekst er zelf in. Reken op drie rondes.
Zet er in elk geval op: wat het is, wie het gemaakt heeft, het alcoholpercentage en de vermelding dat er sulfiet in zit. Dat laatste is de vermelding die het vaakst vergeten wordt en de enige die iemand die er slecht op reageert echt nodig heeft.